Leren

Leren betekent voor mij het uitbreiden van je eigen handelingsrepertoire onder invloed van ervaringen. Ervaringen in de breedste zin van het woord; zowel op mentaal als op emotioneel vlak, in de reële wereld en je eigen gedachten- en gevoelswereld, in het leven van alledag en in de setting van werk of opleiding. In feite in alles wat je doet. Daarbij is het grootste gedeelte van die ervaringen onbewust. Voor leren heb je juist bewustzijn nodig (bewust bekwaam worden). Leren is per definitie ook altijd een sociaal gebeuren. Je hebt er anderen bij nodig, al begint en eindigt het altijd weer bij jezelf. Reflecteren en communiceren zijn voor mij dan ook inherent aan leren. In plaats van reflecteren zeg ik ook wel eens communiceren met jezelf en/of anderen over de (beoogde) effecten van je eigen handelen. En dan blijft dus alleen communiceren over. Dat is dan ook het proces waar ik zelf mijn hele leven al mee bezig ben geweest.

De leercurve

Aan leren gaat bewustwording vooraf. Dat is de eerste stap in een proces, die soms uitermate pijnlijk is (bewust onbekwaam worden). Vandaar dat we die stap vaak vermijden of wanneer we ons pijnlijk bewust worden van ons eigen aandeel in het probleem waar we zo´n last van hebben, dat snel ontkennen, de schuld bij de ander leggen of gewoon doen alsof we het nooit geweten hebben (onbewust onbekwaam willen blijven). De kunst is dus om het proces van toenemend bewust onbekwaam worden zo veilig mogelijk te laten verlopen. Die veiligheid is nodig om de onveiligheid die ermee gepaard gaat te verduren. Dat proces faciliteren, zodat uiteindelijk de ander zelf uitspreekt dat hij of zij dit niet meer wil en het anders wil leren doen, omdat zij zich bewust zijn geworden van hun eigen aandeel in het probleem en het gegeven dat alleen zij zelf er iets aan kunnen veranderen als ze maar willen en ook verlangen naar die nieuwe situatie, is iets wat ik elke keer weer een van de mooiste momenten in het proces vindt. Dan kan er vervolgens een contract worden opgesteld, dat wil zeggen dat de client afspraken maakt met zichzelf over wat hij wil gaan leren, waartoe het leerproces uiteindelijk moet leiden, hoe hij dat aan gaat pakken en wat en wie hij daarbij nodig heeft (contractfase). Vervolgens kan aan het leerproces worden begonnen (bewust bekwaam worden). Een proces dat veel tijd gaat kosten en waarbij oefening kunst baart, een proces ook dat met vallen en opstaan gepaard gaat, waarbij de coach bij het vallen en weer opstaan en tevens bij het vieren van successen weer een rol kan spelen. Uiteindelijk dient dit leerproces ertoe te leiden dat het nieuwe gedrag geïncorporeerd is, dat het iets is geworden van de persoon zelf (onbewust bekwaam geworden). Over dit proces heb ik een paar jaar geleden een essay geschreven, dat opgenomen is in het boek Managementjaar 2005, visies op actuele thema´s.

Leren vergt groot denken, diep voelen en klein handelen